Wateruitdagingen in de circulaire economie

Op dinsdag 13 maart staan de volgende seminars op het programma:

 



Vier essentiële stappen voor een circulair Nederland

Met het programma Nederland circulair in 2050 wil de overheid een eind maken aan de ‘wegwerpmaatschappij’. En met de tussentijdse ambitie om in 2030 de helft minder primaire grondstoffen te verbruiken, is er op korte termijn werk aan de winkel. Een mooi streven, maar ook een ontzettend grote uitdaging voor iedereen: voor burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties. En daarbinnen is een belangrijke rol weggelegd voor provincies, gemeenten en waterschappen. Waar te beginnen?


Circulaire economie is niet de verantwoordelijkheid van één partij; er is regionale samenwerking voor nodig. Los daarvan kan natuurlijk iedereen de eigen huishouding en/of bedrijfsvoering, inkoop en verwerking van afvalstromen kritisch onder de loep nemen. Want: verandering begint bij jezelf.

Er zijn al vele initiatieven onderzocht. En nog meer akkoorden gesloten en handtekeningen gezet, met als doel een stap te zetten in de richting van een circulaire economie. Maar tot een concrete vertaling van plan naar pilot komt het maar zelden. Vaak is de business case niet sluitend of niet alle partijen hebben de financiële wil (of mogelijkheid) om bij te dragen aan de realisatie van een initiatief.Zonde, want het bundelen van plannen en (financiële) middelen is van groot belang voor een goede samenwerking. Men moet van een investeringsagenda naar een krachtige uitvoeringsagenda. Makkelijker gezegd dan gedaan, toch?

Tauw en Twynstra Gudde vertellen tijdens deze inspirerende lezing hoe lokale overheden in samenwerking met partijen in de omgeving tot regionale coalities en uitvoeringsprogramma’s kunnen komen. Dit doen we aan de hand van vier pijlers:

  • Ontwikkelen van een verandervisie op circulaire transitie
  • Inzicht creëren in (potentiële) grondstoffen regionaal
  • Coalities vormen
  • Regionale grondstoffenstrategieën en uitvoeringsprogramma’s opstellen

Hiermee kunnen we een circulaire economie op regionaal niveau ontwikkelen. En als voldoende regio’s dat doen, dan is heel Nederland binnen de kortste keren écht op weg naar een circulaire economie!

Sprekers Berend Reitsma en Gerhard Schwarz

Berend Reitsma, chemisch technoloog (TU Delft) en werkzaam bij adviesbureau Tauw als consultant op het gebied van waterzuiveringstechnologie, slib(eind)verwerking en grondstoffenterugwinning. Zijn drijfveer is om te zoeken naar synergie tussen vraag en aanbod van (rest)warmte en om kringlopen (grondstoffen, reststoffen en nutriënten) te sluiten. Wil graag een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van de circulair economie in Nederland en aan energie- en klimaatneutraliteit.

Gerhard Schwarz, Adviseur strategie en werkt regelmatig als associate partner van Twynstra Gudde aan allerhande strategische vraagstukken. Beschouwt de transitie naar een duurzame en zoveel mogelijk circulaire economie als één van de grootste en belangrijkste uitdagingen van onze tijd. Dit moet écht en zet hij zich graag voor in.

 

Grondstoffenefficiëntie in de waterketen, inclusief winning en hergebruik

Een circulaire economie draait om efficiënte omgang met grondstoffen, inclusief energie en water. Materialen verdienen een tweede leven door opwaardering tot hernieuwbare grondstoffen of door ze opnieuw te gebruiken. De watersector vertaalt dit streven door reductie van gangbare grondstoffen en alternatieven hiervoor te zoeken in gezamenlijk praktijkgericht onderzoek. Daarnaast wordt ingezet op terugwinning en hergebruik van grondstoffen in de waterketen, wat moet leiden tot terugdringing van emissie van stoffen naar het milieu.

De aandacht voor resource recovery in de waterketen neemt wereldwijd toe. Omzetting van reststoffen tot waardevolle producten is een belangrijke schakel in de transitie van een lineaire naar een circulaire economie. KWR onderzoekt hoe techniek, maatschappij en overheid de uitdagingen van grondstoffen hergebruik tegemoet kunnen treden. Hierbij staan duurzaam en kosteneffectief gebruik van reststromen en een integrale aanpak centraal. Uiteraard is zuinig omgaan met water, energie en grondstoffen onderdeel van het gedachtengoed. De watersector kan zo grondstoffenefficiëntie in de praktijk brengen.

Er zullen enkele voorbeelden gegeven worden van de ontwikkeling van technische en organisatorische methoden voor inzameling van reststromen en op technieken voor het (her)winnen van water, grondstoffen en energie uit reststromen. Resultaten van ons onderzoek vertalen zich in praktische aanbevelingen, technieken en concepten voor onder meer waterbedrijven, waterschappen, gemeenten en industrie.

Spreker: Kees Roest

Kees Roest werkt sinds 2008 bij KWR en heeft aan de wieg gestaan van het afvalwateronderzoek bij KWR. In het team Industrie, Afvalwater en Hergebruik werkt hij aan innovatieve afvalwaterzuiveringsconcepten en -technologie en hergebruik van water, energie en componenten, zoals nutriënten, cellulose en metalen. Zijn onderzoeksactiviteiten waren in het verleden vooral fundamenteel van aard, bijvoorbeeld zijn promotieonderzoek in de milieumicrobiologie bij WUR of de coaching van promovendi bij KWR. Tegenwoordig is Kees steeds meer toepassingsgericht aan het werk. Voorbeelden hiervan zijn de recente afgeronde pilot struvietwinning op Schiphol (TKI Sustainable Airport Cities), kleinschalige kringloopsluiting (TKI Cleantech Playground Amsterdam-Noord) en de huidige cellulosewinning op RWZI Aarle Rixtel (EU-project Screencap). Kees is naast onderzoeker en projectmanager, ook coördinator van het KWR TKI (Topconsortium Kennis & Innovatie) Watertechnologie Programma. KWR start in samenspraak met eindgebruikers en bedrijfsleven sinds 2013 ieder jaar zo’n 15-20 TKI-projecten. In deze rollen staat Kees in contact met vele organisaties in binnen- en buitenland. Van kleine en grote bedrijven, tot universiteiten en overheidsorganisaties. Zo heeft hij samen met de AquaMinerals (NL), de Energie- en Grondstoffenfabriek (NL), KWB (DE), CirTec (NL) en IVL (SE) de European Innovation Partnership on Water Action Group ARREAU (Accelerating Resource Recovery from the watercycle) opgericht om kennis en kunde uit te wisselen op het vlak van hergebruik van componenten uit de waterketen. Kees Roest speelt een belangrijke rol bij het tot stand komen van nieuwe projecten, maar ook de succesvolle uitvoering en afronding van deze projecten.

De Energie- & Grondstoffenfabriek

De Nederlandse waterschappen beschouwen afvalwater niet langer als een afvalproduct, maar als een bron van duurzame energie, grondstoffen en schoon water. Dit past in de maatschappelijke transitie naar een circulaire economie. De waterschappen werken hieraan in de netwerkorganisatie Energie- en Grondstoffenfabriek.

Stel je voor dat het mogelijk zou zijn om plastic te maken uit het slib van een rioolwaterzuivering…..En dat dit plastic dan ook nog eens hele goede materiaal eigenschappen heeft en geen bijdrage levert aan de plastic soep?
Het mooie is: het kan! Vier  waterschappen en partners hebben dit aangetoond in een 10 maanden durend pilot project Phario op de rioolwaterzuivering in Bath.
De processen die nodig zijn voor het zuiveren van rioolwater blijken de juiste bacteriën te kweken voor het maken PHA bioplastic. Voor de bacteriën is dit plastic een soort energiereserve en als je ze voldoende voedsel aanbiedt onder de juiste omstandigheden, gaan ze dit plastic maken, tot wel 40-50% van hun eigen gewicht. Dit plastic heeft hele goede thermische en mechanische eigenschappen die het bruikbaar maakt voor allerlei toepassingen. Bovendien is dit plastic ook nog eens zeer goed biologisch afbreekbaar.

Sprekers: Shane Kleyhorst en Martijn Bovée

Shane Kleyhorst (1962), programmamanager voor de Energie- & Grondstoffenfabriek en communicatieadviseur bij Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier voor de Waterketen, innovatie en duurzaamheid. Shane richt zich op het positioneren van de waterschappen als duurzame en innovatieve organisaties.

Martijn Bovée (1974) is business developer voor de Energie- en Grondstoffenfabriek. Hij ondersteunt de Nederlandse waterschappen bij het vermarkten van de TOP5 grondstoffen (struviet, cellulose, biomassa, alginaat en PHA). Martijn heeft een milieukundige achtergrond en heeft onder andere gewerkt als subsidie- en innovatieadviseur en als business developer bij een afvalbedrijf.

 

Innovatiefabriek Nieuwveer

Innovatiefabriek Nieuwveer biedt onderdak aan verschillende innovaties die simultaan ontwikkeld en gerealiseerd worden. De rioolwaterzuiveringsinstallatie (rwzi) levert hiermee een belangrijke bijdrage in de transitie naar een circulaire economie. Rwzi Nieuwveer (362.000 i.e.) te Breda heeft van oudsher een uniek zuiveringsconcept: het 2-trapssysteem.

Dit heeft diverse onderzoeksinstellingen aangetrokken. In eerste instantie werden innovaties ontwikkeld om energieneutraal te worden. Al sinds 2015 wekt de rwzi Nieuwveer 70% van zijn eigen elektriciteitsverbruik op en wordt er warmte geleverd aan de stadverwarming in Breda. Inmiddels is het doel verbreed naar circulaire systemen voor water, energie en grondstoffen. In de lezing gaan we in op de verschillende innovaties die rond de rwzi plaatsvinden zoals verbetering organischestof afvang in de bezinking, thermofiele slibgisting, het produceren van eiwitten uit afvalwater middels eendenkroos en eiwitkweek en de mogelijkheden om ons chemicalienverbruik circulair te maken.

 

Spreker: Etteke Wypkema